Zo gebruik je het kleurenwiel
- Kies een basiskleur: sleep het puntje over het wiel, typ een HEX-code of klik op Willekeurig palet.
- Schuif het puntje naar het midden voor zachtere, minder verzadigde kleuren en naar de rand voor felle kleuren. Met de schuifregelaar Helderheid maak je een kleur donkerder.
- Kies een harmonie. De extra puntjes bewegen mee met je basiskleur en houden altijd dezelfde hoeken aan, dus je kunt een kleurenschema draaien zonder dat het uit elkaar valt.
- Kijk naar het contrastgetal onder elk kleurvlak voordat je een kleur voor tekst gebruikt: vanaf 4,5:1 haal je WCAG AA voor tekst op normale grootte.
- Kopieer één HEX-code, het hele palet of een link die het palet precies zo weer opent als je het achterliet.
Kleurharmonieën op het kleurenwiel
Een kleurharmonie is een vaste meetkundige verhouding op de kleurencirkel. Omdat de hoeken gelijk blijven, waar de basiskleur ook staat, kun je een schema rond laten draaien tot het past bij je huisstijl, je foto of je interieur – en het blijft kloppen.
RGB of RYB: welk kleurenwiel gebruik je?
Een scherm mengt licht, dus voor digitaal ontwerp gebruik je het RGB-kleurenwiel. Rood, groen en blauw zijn de primaire kleuren en tegenover elkaar liggende kleuren tellen samen op tot wit licht: rood staat tegenover cyaan, groen tegenover magenta en blauw tegenover geel. HEX-codes, CSS en ontwerpsoftware werken allemaal met dit model, en het is ook het kleurenwiel van de app Color Wheel & Palettes.
Verf mengt pigment, en op school en de kunstacademie leer je de oudere kleurencirkel met rood, geel en blauw (RYB). Daarop ligt rood tegenover groen, geel tegenover violet en blauw tegenover oranje. Plan je een schilderij, een kamer of een outfit, zet de tool dan op Schilders (RYB): de kleuren schuiven zo op dat de harmonieën kloppen met wat je hebt geleerd, en je krijgt toch HEX-waarden die direct op een scherm bruikbaar zijn.
Geen van beide kleurenwielen is fout. Ze beschrijven verschillende materialen, dus kies het wiel dat past bij waar je kleuren uiteindelijk terechtkomen.
Warme en koude kleuren, tinten, schaduwen en tonen
Het kleurenwiel valt ruwweg in twee helften uiteen. Rood, oranje en geel voelen warm aan en lijken naar je toe te komen; groen, blauw en violet voelen koel aan en wijken terug. Een palet met één warm accent tussen koele kleuren, of juist andersom, oogt meestal bewust gekozen.
Tinten, schaduwen en tonen veranderen een kleur zonder de kleurtoon te veranderen. Een tint ontstaat door wit toe te voegen: sleep het puntje richting het midden of verlaag de Verzadiging. Een schaduw ontstaat door zwart toe te voegen: verlaag de Helderheid. Een toon voegt grijs toe, dus allebei tegelijk. De harmonie Monochroom maakt deze stappen voor je.
Gaan je kleuren een website of app in, controleer dan het tekstcontrast met de WCAG-contrastchecker en probeer voor vloeiende overgangen tussen de kleuren uit je palet de gradientgenerator.
Waar het kleurenwiel vandaan komt
Isaac Newton boog in Opticks (1704) het kleurenspectrum tot een cirkel, en daarmee kon je voor het eerst over kleuren spreken als buren en tegenpolen. Schilders kwamen later uit bij de twaalfdelige kleurencirkel met rood, geel en blauw die Johannes Itten aan het Bauhaus doceerde: drie primaire kleuren, drie secundaire kleuren die je daaruit mengt en zes tertiaire kleuren daartussen. Digitale tools hebben de pigmenten vervangen door licht, maar het idee om kleurharmonie af te lezen aan hoeken op een cirkel is gebleven.